آبیاری مکانیزه چیست و به چه ابزارهایی نیاز دارد؟

مکانیزه چیست و به چه ابزارهایی نیاز دارد؟

آبیاری یکی از مهم‌ترین فرآیندهای کشاورزی است که به منظور تامین آب مورد نیاز گیاهان انجام می شود. آبیاری سنتی از روش‌های قدیمی و متداول آبیاری است که با استفاده از نیروی انسانی و ابزارهای ساده انجام می‌شود. این روش آبیاری دارای معایب زیادی از جمله هدر رفت آب، عدم یکنواختی آبیاری و نیاز به نیروی انسانی زیاد است. به همین دلیل استفاده از آبیاری مکانیزه را پیشنهاد می‌دهیم. آبیاری مکانیزه روشی نوین و کارآمد برای آبیاری است که با استفاده از تجهیزات و ماشین آلات انجام می‌شود. در ادامه این روش را بیشتر برای شما توضیح می‌دهیم.

معرفی آبیاری مکانیزه

با توجه به افزایش جمعیت و محدود بودن منابع آب، استفاده از روش‌های آبیاری مکانیزه به منظور افزایش بهره وری آب و کاهش هزینه های تولید ضروری است. آبیاری مکانیزه به آبیاری گفته می‌شود که در آن آب به صورت مکانیکی و با استفاده از تجهیزات و ماشین آلات به مزارع و باغات انتقال پیدا می‌کند. آبیاری مکانیزه را می‌توان بر اساس روش توزیع آب به انواع آبیاری بارانی و قطره‌ای تقسیم کرد.

در آبیاری بارانی، آب به صورت قطرات باران از طریق دستگاه‌های مخصوص به نام آبپاش، بر روی زمین پخش می‎شود. آبیاری بارانی برای محصولات کشاورزی که نیاز به آب زیادی دارند، مناسب است. اما در آبیاری قطره‌ای، آب به صورت قطره‌ای از طریق قطره چکان‌ها به گیاهان می‌رسد. آبیاری قطره‌ای برای محصولات کشاورزی که نیاز به آب کم و دقت بالایی در آبیاری دارند، مناسب است. همچنین این روش برای زمین‌های شیب دار و زمین‌های با بافت رسی هم ایده آل خواهد بود. در نهایت انتخاب روش آبیاری مکانیزه مناسب، به عوامل مختلفی بستگی دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به نوع محصول کشاورزی، شرایط آب و هوایی منطقه، میزان بارندگی، شیب زمین و هزینه‌های ساخت و نگهداری سیستم آبیاری اشاره کرد.

 

 

 

ابزارهای مورد نیاز برای آبیاری مکانیزه

برای اجرای سیستم آبیاری مکانیزه، به ابزار و تجهیزات مختلفی نیاز است. این ابزارها بر اساس نوع سیستم آبیاری و شرایط آب و هوایی منطقه انتخاب می‌شوند. در ادامه به معرفی برخی از مهم‌ترین ابزارهای مورد نیاز برای آبیاری مکانیزه می‌پردازیم.

  • منبع آب

اولین و مهم‌ترین ابزار مورد نیاز برای آبیاری مکانیزه، منبع آب است. منبع آب می‌تواند یک چاه، قنات، چشمه یا رودخانه باشد. در برخی موارد نیز از مخازن آب ذخیره ‌سازی شده استفاده می‌شود.

  • پمپ آب

پمپ آب، وظیفه انتقال آب از منبع آب به سیستم آبیاری را بر عهده دارد. پمپ‌های آب در انواع مختلفی با توان‌های متفاوت تولید می‌شوند. انتخاب پمپ آب مناسب، به عوامل مختلفی مانند ارتفاع منبع آب، طول مسیر انتقال آب و دبی آب مورد نیاز بستگی دارد.

  • کنترلر

کنترلر، قلب سیستم آبیاری مکانیزه است و وظیفه کنترل و مدیریت کل سیستم را بر عهده دارد. کنترلر بر اساس اطلاعات دریافتی از سنسورهای مختلف، زمان و مدت آبیاری را تعیین می‌کند.

  • شیر برقی

شیر برقی، یک شیر کنترلی است که توسط کنترلر فعال می‌شود. شیر برقی جریان آب را به سمت لوله‌ها باز و بسته می‌کند.

  • تایمر آبیاری اتوماتیک

تایمر آبیاری اتوماتیک، یک دستگاه ساده است که زمان آبیاری را به صورت دستی تنظیم می‌کند. تایمر آبیاری اتوماتیک برای سیستم‌های آبیاری کوچک و خانگی کاربرد دارد.

  • لوله‌ها و اتصالات

لوله‌ها و اتصالات، وظیفه انتقال آب از منبع آب به گیاهان را بر عهده دارند. لوله‌های آبیاری مکانیزه از جنس‌های مختلفی مانند پلی اتیلن، پی وی سی، پلی پروپیلن و فولاد ساخته می‌شوند. جنس لوله‌های آبیاری باید با توجه به شرایط آب و هوایی منطقه و نوع سیستم آبیاری انتخاب شود. اتصالات، وظیفه نگهداری و اتصال لوله‌ها به یکدیگر را بر عهده دارند. اتصالات آبیاری مکانیزه هم از جنس‌های مختلفی مانند پلی اتیلن، پی وی سی و فولاد ساخته می‌شوند.

  • آبپاش‌ها

آبپاش‌ها یکی از مهم‌ترین تجهیزات آبیاری بارانی هستند. آبپاش‌ها وظیفه توزیع آب به صورت قطرات ریز به گیاهان را بر عهده دارند. آبپاش‌ها انواع مختلفی دارند که بسته به نوع گیاه، وسعت زمین و شرایط آب و هوایی انتخاب می‌شوند.

  • قطره‌چکان‌ها

قطره‌چکان‌ها، تجهیزاتی هستند که آب را به صورت قطره‌ای در اختیار گیاهان قرار می‌دهند. قطره‌چکان‌ها در انواع مختلفی مانند قطره‌چکان‌های ثابت، قطره‌چکان‌های متحرک و قطره‌چکان‌های زیرسطحی تولید می‌شوند.

  • نوارهای آبیاری قطره‌ای

نوارهای آبیاری قطره‌ای، تجهیزاتی هستند که آب را به صورت قطره‌ای در اختیار گیاهان قرار می‌دهند. نوارهای آبیاری قطره‌ای در انواع مختلفی مانند نوار آبیاری قطره‌ای یک خطی، نوار آبیاری قطره‌ای دو خطی و نوار آبیاری قطره‌ای سه خطی تولید می‌شوند.

  • فیلترهای آب

فیلترهای آب، وظیفه حذف ذرات معلق از آب را بر عهده دارند.

  • سنسورهای آب و هوا

سنسورهای آب و هوا، وظیفه اندازه‌گیری پارامترهای آب و هوایی مانند دما، رطوبت و بارندگی را بر عهده دارند.

بنابراین انتخاب ابزارهای مناسب برای آبیاری مکانیزه، نقش مهمی در عملکرد و کارایی سیستم آبیاری دارد.

مزایا و معایب آبیاری مکانیزه

همان طور که بیان کردیم آبیاری مکانیزه به عنوان یکی از روش‌های نوین آبیاری، مزایای بسیاری نسبت به روش‌های سنتی آبیاری دارد. از جمله مزایای آبیاری مکانیزه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

  • صرفه‌جویی در مصرف آب:آبیاری مکانیزه به دلیل توزیع یکنواخت آب در سطح زمین، باعث صرفه‌جویی در مصرف آب می‌شود. در روش‌های سنتی آبیاری، بخشی از آب به دلیل تبخیر، نفوذ و جاری شدن در سطح زمین هدر می‌رود.
  • افزایش بهره‌وری محصولات کشاورزی:آبیاری مکانیزه باعث افزایش بهره‌وری محصولات کشاورزی می‌شود. اما در روش‌های سنتی آبیاری، به دلیل عدم توزیع یکنواخت آب، برخی از گیاهان دچار کم‌آبی و برخی دیگر دچار آبیاری بیش از حد می‌شوند. این امر باعث کاهش عملکرد محصولات کشاورزی می‌شود.
  • کاهش هزینه‌های تولید:آبیاری مکانیزه در  کاهش هزینه‌های تولید محصولات کشاورزی بسیار موثر است. ولی در روش‌های سنتی آبیاری، به دلیل نیاز به نیروی انسانی بیشتر، هزینه‌های تولید افزایش می‌یابد.
  • بهبود کیفیت محصولات کشاورزی:آبیاری مکانیزه در بهبود کیفیت محصولات کشاورزی نقش مهمی دارد. اما در روش‌های سنتی آبیاری، برخی از گیاهان دچار کم‌آبی و برخی دیگر دچار آبیاری بیش از حد می‌شوند. این امر باعث کاهش کیفیت محصولات کشاورزی می‌شود.
  • کاهش آلودگی محیط‌زیست:آبیاری مکانیزه باعث کاهش آلودگی محیط‌زیست می‌شود. در روش‌های سنتی آبیاری، به دلیل وجود آب اضافی در سطح زمین، مواد آلی و شیمیایی موجود در خاک وارد آب‌های زیرزمینی می‌شوند. این امر باعث آلودگی محیط‌زیست خواهد شد.
  • امکان کنترل از راه دور:آبیاری مکانیزه امکان کنترل از راه دور را فراهم می‌کند. این امر باعث افزایش راحتی و بهره‌وری می‌شود.

با توجه به مزایای بسیاری که آبیاری مکانیزه دارد، می‌توان گفت که این روش آبیاری، یک روش کارآمد و مقرون ‌به‌ صرفه برای آبیاری اراضی کشاورزی به شمار می‌رود. با این وجود این روش علیرغم مزایای بسیاری که دارد، از برخی معایب هم برخوردار است. از جمله معایب آبیاری مکانیزه می‌توان موارد زیر را نام برد.

  • هزینه اولیه:هزینه اولیه اجرای سیستم آبیاری مکانیزه نسبت به روش‌های سنتی آبیاری بیشتر است.
  • نیاز به نیروی متخصص:برای نگهداری و تعمیر سیستم آبیاری مکانیزه نیاز به نیروی متخصص است.
  • نیاز به نگهداری:سیستم آبیاری مکانیزه نیاز به نگهداری منظم دارد تا عملکرد مناسبی داشته باشد.
  • حساسیت به مشکلات فنی:سیستم آبیاری مکانیزه نسبت به مشکلات فنی حساس‌تر است.

آبیاری مکانیزه چه کاربردهایی دارد

آبیاری مکانیزه در انواع مختلف زمین‌های کشاورزی، از جمله زمین‌های زراعی، باغات، گلخانه‌‌ها، فضای سبز، روف گاردن و چمنزارها کاربرد دارد. این روش آبیاری به ویژه برای محصولاتی که به آبیاری دقیق و منظم نیاز دارند، مناسب است.

هزینه راه اندازی آبیاری مکانیزه به چه عواملی بستگی دارد

هزینه راه اندازی آبیاری مکانیزه به عوامل مختلفی بستگی دارد. برای مثال یکی از مهم‌ترین عوامل موثر بر هزینه آبیاری مکانیزه، مساحت زمین است. بدیهی است که هر چه مساحت زمین بیشتر باشد، هزینه راه اندازی آبیاری مکانیزه نیز بیشتر خواهد بود. به علاوه شرایط جغرافیایی نیز می‌تواند بر هزینه راه اندازی آبیاری مکانیزه تاثیر بگذارد. به عنوان مثال، در مناطق کوهستانی و مرتفع، هزینه راه اندازی سیستم آبیاری مکانیزه بیشتر خواهد بود. از دیگر این عوامل می‌توان نوع سیستم آبیاری و نوع تجهیزات و لوازم مورد استفاده را نام برد.

علاوه بر هزینه راه اندازی، هزینه‌های دیگری نیز با آبیاری مکانیزه مرتبط هستند، از جمله: هزینه نگهداری و تعمیر تجهیزات، هزینه برق و هزینه نیروی انسانی. هزینه نگهداری و تعمیر تجهیزات آبیاری مکانیزه، معمولاً سالانه بین 5 تا 10 درصد هزینه راه اندازی است. هزینه برق نیز به میزان مصرف برق تجهیزات آبیاری بستگی دارد. هزینه نیروی انسانی هم به میزان نیروی انسانی مورد نیاز برای مدیریت و نگهداری سیستم آبیاری بستگی دارد. اما با توجه به مزایای آبیاری مکانیزه، هزینه‌های اولیه راه اندازی این سیستم معمولاً در طول زمان جبران می‌شود. در نتیجه، با توجه به مزایای متعدد آبیاری مکانیزه، سرمایه گذاری در این زمینه می‌تواند یک تصمیم اقتصادی و به صرفه باشد.

سخن پایانی

آبیاری مکانیزه یک روش مدرن و کارآمد برای آبیاری مزارع است که با استفاده از ابزارهای مکانیزه، آب را به طور مستقیم و بهینه به گیاهان می‌رساند. این روش باعث افزایش بهره‌وری آب، کاهش هدررفت منابع آبی و بهبود عملکرد محصولات می‌شود. البته لازم است قبل از اجرای سیستم‌های آبیاری مکانیزه، شرایط منطقه و نوع محصولات مورد کشت مورد بررسی قرار گیرد تا بهترین روش آبیاری انتخاب شود. همچنین، برای انجام آبیاری مکانیزه نیاز به دانش و توانایی فنی داریم تا بتوانیم از آن به بهترین نحو استفاده کنیم.  به طور خلاصه، آبیاری مکانیزه نیازمند ابزارهای مکانیزه و پیشرفته است که باعث بهبود کیفیت و کارایی آبیاری و در نتیجه افزایش عملکرد محصولات شود.

 

Facebook
Twitter
LinkedIn
Pinterest
Reddit
Telegram
WhatsApp
hayatghatreh

hayatghatreh

گروه مهندسی حیات قطره طلوع البرز دارای مجوز رسمی پیمانکاری روش های نوین آبیاری از معاونت آب و خاک و صنایع وزارت جهاد کشاورزی و سازمان نظام مهندسی کشاورزی مفتخر است با بهره گیری از کادر مجرب و اعضای هیات علمی دانشگاه با مدیریت آقای دکتر فیاض آقایاری با بیش از 15 سال تجربه در زمینه مشاوره، طراحی و اجرای سیستم های آبیاری تحت فشار قطره ای و بارانی در سراسر کشور از جمله در استان های البرز و تهران ارائه خدمات نماید.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Search

جدول محتوا

نوشته های تازه

پیمایش به بالا
جهت مشاوره تماس بگیرید.